Year of Social Protection in Uzbekistan

by Nathan Hamm on 12/8/2006 · 1 comment

15241_2_Narod-Slovo.jpgPresident Karimov gave his Constitution Day speech the other day, announcing 2007 as the “Year of Social Protection.” That could mean any number of things, but it appears that it relates to entitlements and is an extension of 2006’s “Year of Charity and Medical Workers.”

Karimov does refer to “the ancient and rich history of our people, their spiritual values and traditions,” saying that Uzbeks must not lose their self-consciousness, and that foreign interpretation, propaganda, and compulsion pushes the country off its path. So, considering that the year dedicated to charity and medical workers saw plenty of expulsions of charity workers and some health-related NGOs, do not be too surprised if some of the social protection comes in the form of defense against pernicious foreign influences.

A fairly significant portion of the speech was devoted to Karimov’s proposed constitutional reforms aimed at strengthening political parties.

The implementation of this law will give the opportunity to broaden the authorities of legislative bodies, that is, the Supreme Assembly and local councils, increase the independence of executive power including the government as well as to make changes to the authorities and functions of the president and their reduction and strict definition within legal norms. Due to this, we will be able to improve the application of the principle of checks and balances between the branches of state power. In other words, measures which conform to the demands of any democratic system will be accomplished.

Sounds nice, at least.

Karimov also said that the law gives some control of the executive over to the legislature. That refers to the ability of the parliament to approve or reject the prime minister, but also, he said, to the power to dismiss regional governors. Seems that the proposed reform does have something to do with increasing Karimov’s strength in relation to the regions.

Full text of the speech below in Russian and Uzbek plus a partial translation into English from BBC Monitoring.

Uzbek leader stresses importance of parties’ role

Uzbek President Islom Karimov has stressed the significance of the draft law on increasing political parties’ role. In his speech devoted to the 14th anniversary of the adoption of the country’s constitution, Karimov said that the draft law would increase the parties’ authorities. He also said that Uzbekistan preferred the evolutionary strategy of “phased development” to the path of “revolutionary leaps”. The following is an excerpt from Islom Karimov’s speech, published by the Uzbek National News Agency website on 7 November; subheadings inserted editorially:

President Islom Karimov’s speech at the ceremonial meeting devoted to the 14th anniversary of Uzbekistan’s constitution.

[Islom Karimov] Dear fellow citizens, dear friends!

First of all, allow me to congratulate you on the occasion of the 14th anniversary of Uzbekistan’s constitution sincerely and from the heart and express my deep respect and esteem to you and all the Uzbek people.

When we speak about the essence and the significance of our country’s constitution, one truth should be noted to begin with: all of our last year’s achievements in the fields of legislature and implementation of policies in the field of building a law-based state and a democratic society; and in the protection of human rights and freedoms as the highest priority values which are inseparably connected with the requirements and norms embedded in the main law [the constitution].

Today, thinking about the strategy of building a peaceful and successful life and about its legislative foundation, we must emphasize two of its main principles.

The first one is the critical analysis of the well-proven experience of developed democratic countries and its application to the process of building a new society in our country.

The second principle is the consideration of the ancient and rich history of our people, their spiritual values and traditions, which our ancestors preserved for many centuries and which we are also adhering to, always keeping in mind that we own a great heritage without losing our self-consciousness under any circumstances and trials and raising our children in this same spirit.

Uzbekistan’s phased development path

The implementation of the important and strategically significant task of uniting these factors, that is, modern democratic principles and native national values and their rigorous application to life is a defining criteria and the condition of the development path we have chosen.

It is not a secret that the fate and future of the new society we are building in Uzbekistan, the wide entry of renewal processes into our life and the effectiveness of reforms depend, first of all, on the people’s support, on the increase in the people’s activeness in the localities, their outlook and on their political consciousness.

Certainly, a human being’s way of thinking cannot change within one day. This requires time and experience. No outside propaganda and interpretation and even compulsion will help here. People have to realize the necessity for and benefits of the current reforms from their own experience.

Therefore, while working out the model of Uzbekistan’s national development, we have rejected the path of revolutionary leaps but have chosen the evolutionary path, which serves the people’s interests. We have chosen the strategy of phased development.

[Passage omitted: famous foreign politicians and experts praised Uzbekistan's principles]

At the same time, taking into account the fact that time passes very quickly, we should realize that we should not follow events in order to achieve the final objective but we should be ahead of them. We should avert any undesirable phenomena; adopt laws, which determine the basis of progress and democratic renewal, in a timely manner; and make changes and additions to them, which time itself requires.

Increasing political parties’ role

Undoubtedly, the draft constitutional law on increasing the role of political parties in the renewal and democratization of government and modernization of the country, which was recently submitted for a national discussion, pursues such a goal.

Speaking about the practical importance, main criteria and tasks of this draft law, the following must be taken into account.

First, it is important to consistently follow the well-proven path of phased development to ensure the continuation and strengthening of reforms in our country. Only after completing one stage of reforms, we should proceed to implement the next.

Second, the parties have gathered practical experience and acquired prestige and maturity over the years of independence. Today, the life itself demands the creation of a legislative basis for increasing the effectiveness of parties’ activities and their transformation into a decisive force of reform in our society.

Third, we have to take into account the fact that today our people’s political level and public activeness have been increasing and we must conduct policies in accordance with these realities.

[Passage omitted: the draft law is aimed at strengthening the government and democratizing society; raises the people's political consciousness; reforms on increasing parties' roles since 2000 have yielded good results]

At the same time, it should be admitted that our results in this direction do not fully conform to our goals.

Even earlier we more than once pointed to the need to solve these very important and difficult tasks noting that political parties are still lagging behind the real problems of life.

In searching for the resolution of these tasks, the above-mentioned draft law provides new opportunities for further broadening the rights and authorities of political parties and increasing their influence on the activities of legislative and state administration agencies as well as the country’s domestic and foreign policy.

It envisages a clear definition of the status of factions in the Legislative Chamber [lower house] of the Supreme Assembly [Uzbek parliament] and political parties’ groups in local councils and it envisages the adoption of legislative mechanisms of increasing the role and authorities of people’s deputies of all levels.

Simply speaking, based on election results, the representatives of one political party will be a majority and those of others, the minority in the Legislative Chamber and local councils. Some parties will prefer to become opposition parties in relation to the course taken by the newly formed government. The above-mentioned draft law has become an accurate and substantial legal embodiment of all this.

I think that the participation of political parties, which have the right to set up their own factions in the Legislative Chamber and deputies’ groups in local councils, in electing and appointing as well as dismissing the head of government and, accordingly, the regional governors will become clear evidence of the substantial increase of their role and practical meaning in our lives.

[Passage omitted: the draft law envisages political parties' control over the executive branch]

The implementation of this law will give the opportunity to broaden the authorities of legislative bodies, that is, the Supreme Assembly and local councils, increase the independence of executive power including the government as well as to make changes to the authorities and functions of the president and their reduction and strict definition within legal norms. Due to this, we will be able to improve the application of the principle of checks and balances between the branches of state power. In other words, measures which conform to the demands of any democratic system will be accomplished.

[Passage omitted: the adoption of the law will be a new step towards developing democracy; Karimov summarizes the achievements within the framework of the programme on the year of charity and medical workers; gives examples of charitable individuals]

Social reforms, goals

Dear friends!

Significant work on increasing the quality of medical service, strengthening the financial and technical base of clinics, encouraging the labour of medical workers and increasing their status has been accomplished in the [2006] Year of Charity and Medical Workers.

With the aim of developing the clinics’ financial and technical base and providing them with modern equipment and furniture, 7.6bn soms [some 7m dollars] were allocated from the state budget, which is 50 per cent more compared to 2005. Sponsors spent a total of 7bn soms [about 6.5m dollars] for the major repairing of the buildings.

[Passage omitted: president gives an account of how many clinics were refurbished in various regions; medics' salaries increased; 2007 declared The year of Social Protection - covered]

If in 2006 the state budget’s overall expenditures for the social sphere and social support was 51 per cent, then in the next year this number will be 54.1 per cent. The volume of expenditures for welfare paid to families, including those with children, makes up 7 per cent of the 2007 budget.

[Passage omitted: the role of mahalla (neighbourhood communities) is great in helping the needy]

Another important task, which we should focus on, is creating conditions for the birth of healthy children, promoting the movement under the motto of “A healthy mother means a healthy child”, giving a new impetus to this campaign, using modern approaches to resolve this problem and allocating sufficient funds for this.

[Passage omitted: one should focus on good care of orphans and disabled people; education and employment remain a priority of the state policy]

My dear compatriots!

Using this opportunity, let me once again express my deepest respect to you and, through you, to all the people of Uzbekistan.

Good luck to us in all our deeds!

Source: Uzbek National News Agency website, Tashkent, in Russian 7 Dec 06

——

Inson manfaatlarini ta’minlash, ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish – ustuvor vazifamizdir

07.12.2006 21:16

Prezident Islom Karimovning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 14 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasi.

Assalomu alaykum, muhtaram vatandoshlar!

Avvalambor, siz, azizlarni Konstitutsiyamizning o‘n to‘rt yillik bayrami bilan chin qalbimdan muborakbod etib, sizlarga, sizlar orqali butun xalqimizga o‘zimning samimiy hurmat va ehtiromimni izhor etishga ijozat bergaysiz.

Qadrli do‘stlar!

Biz Konstitutsiyamizning ahamiyati va mohiyati haqida gapirar ekanmiz, avvalo, bir haqiqatni e’tirof etishimiz lozim.

Ya’ni, biz mamlakatimizda huquqiy davlat, demokratik jamiyat barpo etish, inson manfaati, huquq va erkinliklarini eng oliy va ustuvor qadriyat sifatida qaror toptirish borasida o‘tgan davr mobaynida qonunchilik sohasida va amaliy siyosatimizda qanday natija va yutuqlarni qo‘lga kiritgan bo‘lsak, ularning barchasi Konstitutsiyamizda muhrlab qo‘yilgan talab va tamoyillar bilan uzviy bog‘liqdir.

Biz bugun izchillik bilan amalga oshirayotgan tinch va farovon hayot qurish yo‘li va bu yo‘lning asosiy qonunchilik negizlari haqida gapirganda, bamisoli tog‘day tayanch bo‘ladigan ikkita mezon-maqsadni o‘zimizga yaqqol tasavvur qilamiz.

Birinchisi – yuksak darajada taraqqiy topgan demokratik davlatlarning o‘zini har tomonlama oqlagan tajribasini tanqidiy tahlildan o‘tkazib, o‘zimizga qabul qilish va joriy etish, shu asosda hayotimizni qurish.

Ikkinchisi – qadimiy va boy tariximiz, qadriyatlarimiz, ota-bobolarimiz azaldan asrab-avaylab kelgan va biz ham bugun amal qilayotgan muqaddas dinu diyonatimiz, urf-odat, udum va an’analarimizga rioya etgan holda, har qanday holat va boshimizga tushgan sinovda ham o‘zligimizni yo‘qotmasdan, biz kimning, qanday buyuk zotlarning avlodi ekanimizni unutmasdan yashash, farzandlarimizni ham shu asnoda tarbiyalash va hayotga yo‘llanma berish.

Mana shu ikkita yo‘nalish – zamon talab qiladigan demokratik prinsiplar va milliy xususiyatlarimiz-qadriyatlarimizni o‘zaro uyg‘un tarzda birlashtirishdek o‘ta muhim va strategik ahamiyatga ega bo‘lgan vazifani ro‘yobga chiqarish, qat’iyat va izchillik bilan hayotimizning barcha jabhalarida joriy etish – bular biz tanlagan yo‘lni belgilab berayotgan asosiy omillari va sharti, desak, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz.

Hech kimga sir emas – biz qurayotgan yangi jamiyat, hayotimizga tobora kirib kelayotgan yangilanish jarayonlari, islohotlarning taqdiri va kelajagi, avvalo, xalqimizning bu o‘zgarishlarni qo‘llab-quvvatlashiga, joylarda shu borada odamlarimizning faolligi, ularning dunyoqarashi, ongu tafakkurining yuksalishiga bog‘liq.

Bu oddiy haqiqatni hech qachon unutmasligimiz kerak.

Insonning ongu tafakkuri esa bir kunda o‘zgarmaydi, albatta. Uning dunyoqarashi o‘zgarishi va kengayishiga vaqt kerak, tajriba kerak. Chetdan turib qanday tashviqot va targ‘ibot, boringki, qanday zo‘ravonlik bo‘lmasin, odam zoti o‘z hayoti misolida, tajribasida taklif etilayotgan va amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar unga nima berayotganini, qanday naf keltirayotganini ko‘rishi kerak va iqror bo‘lishi darkor.

Shuning uchun ham biz O‘zbekistonning milliy taraqqiyot modelini ishlab chiqishda inqilobiy sakrashlar yo‘lini emas, aksincha, tadrijiy yo‘lni, imkon qadar hech kimning burnini qonatmaydigan, bosqichma-bosqich rivojlanish yo‘lini tanladik.

Istiqlolga erishib, o‘z taqdirimizni o‘z qo‘limizga olgandan keyin biz o‘z oldimizga kelajagi buyuk davlat, hech kimdan kam bo‘lmaydigan jamiyat qurishdek ulug‘ maqsadni qo‘ydik. Ehtimol, bu o‘sha paytda kimlargadir balandparvoz yoki afsonaviy gap bo‘lib tuyulgan bo‘lishi ham mumkin. Lekin bugungi kunda ana shu maqsad yo‘lida erishgan yutuqlarimizni butun dunyo tan olmoqda.

Chet ellardagi taniqli siyosatchilar, ekspert va sharhlovchilar hozirgi paytda biz qo‘lga kiritgan natijalarni xolisona va haqqoniy baholab, “O‘zbekiston o‘zi belgilab olgan ana shu prinsiplarga og‘ishmay amal qilsa, albatta, kelajagi buyuk bo‘ladi”, degan fikrni bildirmoqda.

Yaqinda Qarshi shahrining 2700 yilligi, Xorazm Ma’mun akademiyasining 1000 yilligi munosabati bilan bo‘lib o‘tgan bayram tadbirlari davomida nufuzli xalqaro tashkilotlar yetakchilarining bizga yo‘llagan tabriknomalarida, yurtimizga tashrif buyurgan atoqli xorijiy olimlar, davlat va jamoat arboblari tomonidan bunday yuksak e’tirofning takror va takror bildirilganiga barchamiz guvoh bo‘ldik.

Bunday fikr va xulosalarni eshitganda yurtimizda yashayotgan har qaysi insonning yuragi quvonch va g‘ururga to‘lishi tabiiy, albatta.

Ammo biz o‘zimizning pirovard maqsadimizga erishish uchun zamon qanday tez va shiddat bilan o‘zgarayotganini hisobga olgan holda, voqelikning ortida emas, balki uning oldida yurishimiz, har qanday noxush harakat va muammolarning oldini olishimiz, taraqqiyotimiz va demokratik yangilanish zaminini belgilab beradigan qonunlarni o‘z vaqtida qabul qilishimiz, ularga hayot taqozo etayotgan o‘zgartirish va qo‘shimchalarni kiritishimiz zarurati bugun nechog‘liq dolzarb ekanini anglash, tushunish qiyin emas.

Shu munosabat bilan yaqinda umumxalq muhokamasiga qo‘yilgan “Davlat boshqaruvini yangilash va yanada demokratlashtirish hamda mamlakatni modernizatsiya qilishda siyosiy partiyalarning rolini kuchaytirish to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonun loyihasi aynan ana shunday fikr va maqsadlar bilan oziqlangan desam, hech qanday xato bo‘lmaydi.

Mazkur qonun loyihasini tayyorlashning amaliy ehtiyoji, asosiy omillari va sabablari haqida gapirganda:

Birinchidan, yurtimizda olib borilayotgan islohotlarni yanada chuqurlashtirish va davom ettirish maqsadida amalda o‘zini oqlagan bosqichma-bosqich rivojlanish yo‘lidan izchil borib, islohotlarning bir bosqichi oxiriga yetishi bilan ularni yangi bosqichga ko‘tarish zaruratini ta’kidlash lozim.

Ikkinchidan, mustaqillik davrida siyosiy partiyalarning amaliy tajribasi, siyosiy nufuzi ortgani va ancha pishib yetilganini hisobga olgan holda, ularning faoliyat samaradorligini oshirish va hayotimizda hal qiluvchi siyosiy kuchga aylantirish uchun qonuniy yo‘l-yo‘riqlarni yaratib berishni bugun zamonning o‘zi talab qilayotganini qayd etish zarur.

Uchinchidan, hozirgi kunda xalqimizning siyosiy yetukligi va ijtimoiy faolligi tobora ortib borayotganini inobatga olishimiz va shunga qarab siyosat olib borish zaruratini unutmasligimiz kerak.

Shu ma’noda, taklif etilayotgan qonun loyihasidagi barcha moddalar milliy davlatchiligimiz negizlarini mustahkamlash, jamiyatimizni demokratlashtirish va liberallashtirish, barqaror taraqqiyot kafolatini ta’minlash va shu asosda iqtisodiyotimizning o‘sish sur’atlari va xalqimizning hayot darajasini izchillik bilan ko‘tarib borishdek ezgu maqsadlarga xizmat qilishi muqarrar.

Biz demokratik davlat va fuqarolik jamiyati barpo etish yo‘lini tanlagan ekanmiz, demokratiyaning asosiy prinsiplarini, ya’ni, jamiyatimizda xalq irodasining to‘la hukm surishi, inson huquq va erkinliklarini qaror toptirish masalalari bugun hayotimizda qay darajada o‘z aksini topmoqda va shu talablarga to‘liq javob berish uchun biz yana nimalarga e’tibor qaratishimiz lozim, degan savollarni oldimizga qo‘yishimiz tabiiy.

Bu borada boshqa muhim yo‘nalish va vazifalarni inkor etmagan holda, avvalo, aholimizning faolligi, siyosiy va huquqiy ongini oshirish bo‘yicha qilayotgan ishlarimizning samarasini yanada kuchaytirish masalasi doimiy kun tartibida turishi zarur.

Odamlarning faolligini oshirish yo‘li esa o‘z navbatida jamiyatdagi ijtimoiy-siyosiy qarashlar, turli manfaatlarni ifoda etadigan siyosiy partiyalar faolligini oshirish bilan chambarchas bog‘liq ekanini hayotning o‘zi tasdiqlamoqda.

Har qaysi siyosiy partiyaning jamiyatimizdagi kuchi ularning ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma’naviy sohalarda taklif etgan va amalga oshirayotgan dasturlarining ta’siri va ularni qo‘llab-quvvatlayotgan tarafdorlari soni bilan o‘lchanadi.

Binobarin, partiyalar o‘zining ijtimoiy-siyosiy faoliyatini aholi orasida qancha jonlantirib, kengaytirib borsa, xalqimiz va saylovchilarimizning siyosiy ongi va faolligi shuncha yuksalib, ularning islohot va o‘zgarishlarga o‘tkazadigan ta’siri tobora ortib boraveradi.

Ma’lumki, hozirgi vaqtda yurtimizda beshta siyosiy partiya faoliyat ko‘rsatmoqda. Ular parlament saylovlari va mahalliy saylovlar paytida o‘z dasturlari, siyosiy maslagini e’lon qilgan holda, o‘zaro kurashib, Oliy Majlisdan va viloyat kengashlaridan tegishli o‘rinni egallagan va Qonunchilik palatasida o‘z fraksiyalarini, mahalliy kengashlarda esa deputatlar guruhlarini tashkil etish orqali faoliyat olib bormoqda.

Hech shubhasiz, 2000 yillardan boshlab bu sohada amalga oshirilayotgan islohotlar mamlakatimizda demokratik jarayonlarni davom ettirishda, huquqiy demokratik davlat, fuqarolik jamiyati qurish yo‘lida o‘z ijobiy ta’sirini ko‘rsatmoqda.

Shu bilan birga, bizning bu yo‘nalishda erishgan natijalarimiz yuqorida zikr etilgan maqsadlarimizga bugungi kunda to‘liq javob bermayotganini ham xolisona tan olishimiz lozim.

Bunday o‘ta muhim masalalarni hal qilish zarurati haqida, siyosiy partiyalarimizning faoliyati hali-beri real hayot muammolaridan uzoq bo‘lib turgani haqida ko‘p chiqishlarimizda ilgari ham aytilgan.

Ana shunday holatlarning yechimini topish uchun mazkur qonun loyihasi siyosiy partiyalarning huquq va vakolatlarini yanada kengaytirish, ularning qonunchilik va davlat boshqaruvi idoralari faoliyatiga, mamlakatimizda olib borilayotgan ichki va tashqi siyosatga amaliy ta’sirini kuchaytirish yo‘lida yangi-yangi imkoniyatlar ochib bermoqda.

Shu maqsadda Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi fraksiyalar va mahalliy kengashlardagi siyosiy partiya guruhlarining maqomini aniq belgilab qo‘yish, barcha bo‘g‘indagi xalq noiblarining vakolati va mavqeini oshirish bo‘yicha qonuniy mexanizmlarni qabul qilish nazarda tutilmoqda.

Sodda qilib aytganda, saylov natijalari asosida shakllangan Qonunchilik palatasi va mahalliy kengashlarda qaysi siyosiy partiyaning vakillari ko‘pchilik maqomiga ega bo‘ladi, qaysi partiyaning vakillari esa ozchilikni tashkil qiladi, tuzilayotgan hukumat siyosatiga nisbatan qaysi partiya muxolifatlik pozitsiyasini o‘ziga ma’qul ko‘radi – bularning barchasi taklif qilinayotgan qonun loyihasida o‘zining aniq-ravshan huquqiy ifodasini topgan.

Saylovlar natijasida Qonunchilik palatasida o‘z fraksiyalari va mahalliy kengashlarda deputatlik guruhlarini tuzish huquqiga ega bo‘lgan siyosiy partiyalarning hukumat rahbari va viloyat hokimlarini saylash va tayinlash, ularni vazifasidan chetlashtirishda faol ishtirok etishi, shu orqali ijro hokimiyati faoliyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi – mana shu holatlarning o‘zi siyosiy partiyalarning hayotimizdagi roli va amaliy ta’siri keskin kuchayishining yaqqol isboti, desak, o‘ylaymanki, ayni haqiqatni aytgan bo‘lamiz.

Barchamizga ma’lum: bugungi kunda eng muhim masalalardan biri – bu boshqaruv va ijro hokimiyati ustidan jamoatchilik nazoratining samarali tizimini o‘rnatishdan iborat.

Mazkur qonun loyihasi siyosiy partiyalar va jamoatchiligimizning markaziy hukumatdan tortib mahalliy hokimiyat idoralarigacha – butun ijro tizimi ustidan nazorat o‘rnatishga huquqiy zamin yaratishi bilan e’tiborga sazovordir.

Lo‘nda qilib aytganda, bu qonun qabul qilinishi bilan markazda va joylarda mansab vazifasida o‘tirganlarning, kerak bo‘lsa, hokimiyat idoralarining keng jamoatchilik oldida hisob berishining amaliy tartibi o‘rnatiladi.

Qonunni amalga oshirish natijasida qonunchilik hokimiyati bo‘lmish Oliy Majlis va joylardagi mahalliy kengashlarning vakolatini, shular qatorida ijro hokimiyati, shu jumladan, hukumatning mustaqilligini oshirish, shu bilan birga, Prezidentning vakolat va vazifalariga o‘zgartirishlar kiritish va ularni qisqartirish, huquqiy me’yorlar doirasida aniq belgilab olish imkoni tug‘iladi. Shuning hisobidan biz mamlakatimizda davlat hokimiyati tarmoqlari o‘rtasida o‘zaro mutanosiblik va muvozanatni yanada mustahkamlashga erishamiz. Boshqacha qilib aytganda, bu har qanday rivojlangan demokratik tizimga mos talabni amalga oshirish demakdir.

Bugun kun tartibiga qo‘yilgan mazkur qonun loyihasi va Konstitutsiyamizga ayrim o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risidagi takliflarning ahamiyati va mohiyati, ta’siri va oqibatlari, bu hujjatlar hayotimizning demokratik darajasini yuksak bosqichga ko‘tarishda yangi qadam bo‘lishi haqida yana ko‘plab fikr-mulohazalarni keltirish mumkin.

Albatta, ushbu qonun loyihasini muhokama qilish va qabul qilish o‘z yo‘li bilan, eng muhimi, uni hayotga joriy etish, odamlar ongiga bu o‘zgarishlarning barchasi el-yurtimizga nima berishini va har qaysimizdan nimalarni talab qilishini yetkazish – bugungi kundagi asosiy vazifamizdir, desak, har tomonlama to‘g‘ri bo‘ladi.

Bu diyor, bu betakror yurt barchamizniki, Vatanimizning mavqei va obro‘yini dunyoda munosib darajaga ko‘tarish hammamizning muqaddas burchimiz deb, aynan shunday tushuncha bilan bir yoqadan bosh chiqarib, belimizni qattiq bog‘lab, joriy etilayotgan islohot va yangilanish jarayonlarini qat’iyat bilan davom ettirsak – hech shubhasiz, marra bizniki – O‘zbekistonimizda o‘zgalarning havasini tortadigan erkin va farovon jamiyatni albatta quramiz, o‘zimizning ezgu maqsadlarimizga albatta yetamiz.

Hurmatli vatandoshlar!

Bundan bir yil oldin mana shu muhtasham zalda siz, azizlar bilan birga 2006 yilni yurtimizda “Homiylar va shifokorlar yili” deb e’lon qilgan edik. Bundan ko‘zlangan asosiy maqsad – jamiyatimizda mehr-oqibat, o‘zaro hamjihatlik muhitini mustahkamlash, onalik va bolalikni himoya qilish, sog‘lom turmush tarzini qaror toptirish, shifokorlik kasbining nufuzini oshirish bo‘yicha oldingi yillarda boshlagan ishlarimizni izchil davom ettirish va ularni yangi, yuksak bosqichga ko‘tarishdan iborat edi.

Hammamizga ma’lum, shu vazifalarni amalga oshirish uchun “Homiylar va shifokorlar yili” bo‘yicha alohida davlat dasturi ishlab chiqildi va yil davomida uning ijrosi nazoratga olindi.

Mazkur dasturning bajarilishi shuni ko‘rsatadiki, insonparvarlik va mehr-muruvvat ruhi bilan yo‘g‘rilgan va butun mamlakatimizni qamrab olgan bunday olijanob harakat yurtimizda hech kimni chetda qoldirmadi.

Darhaqiqat, beminnat homiylik yordami ko‘rsatish, beva-bechora va yetim-yesirlarning boshini silash, muhtoj va kam ta’minlangan toifalarga ko‘mak berish kabi xalqimizga xos fazilatlar hayotimizda milliy qadriyat darajasiga ko‘tarilganini ko‘p-ko‘p misollarda ko‘rish mumkin.

El-yurtimiz orasida qadimdan yashab kelayotgan “Qo‘li ochiqning yo‘li ochiq”, “Birni berganga mingni beradi” degan chuqur ma’noli maqollar yuqorida aytilgan fikrni yaqqol tasdiqlaydi.

Joriy yil mobaynida “Homiylar va shifokorlar yili” dasturi doirasida aholi uchun yangi ish o‘rinlari tashkil etish, jumladan, qishloq joylarida kasanachilik harakatiga keng yo‘l ochib berish, uy sharoitida chorva mahsulotlari yetishtirish bilan shug‘ullanayotgan kishilarga mehnat daftarchasi ochish va pensiya badallarini jamg‘arib borish imkoniyati yaratilgani ayniqsa muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Dasturda belgilangan muhtoj oilalarga moddiy yordam ko‘rsatish va ularni ma’naviy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha ham ko‘plab tadbirlar amalga oshirildi.

Xususan, davlat va nodavlat tashkilotlari hamda homiylar ko‘magida yurtimizdagi ko‘p bolali, kam ta’minlangan oilalarga 10 milliard so‘mlikdan ziyod qoramol olib berilgani mamlakatimizda saxovat va himmatlilikning yana bir yorqin namoyoni bo‘ldi, desak, hech qanday xato bo‘lmaydi. Chunki, bunday tadbirlar odamlarning mehnat bilan shug‘ullanishi, avvalambor, oila a’zolarini go‘sht va sut mahsulotlari bilan ta’minlash, qolaversa, qo‘shimcha daromad topish imkonini berishini anglash qiyin emas.

Millionlab yurtdoshlarimiz ishtirok etgan umumxalq xayriya hasharlaridan tushgan mablag‘lar hisobidan 2 ming nafar yolg‘iz keksa va 66 ming kam ta’minlangan oilaning 3 million 570 ming kvadrat metr uy-joyi ta’mirlab berilgani ham shunday savobli ishlar jumlasidandir.

Ayni paytda qariyb 23 ming nafar qarovchisiz qariya va nogiron kishilarga ijtimoiy xizmat ko‘rsatilgani, respublikamizdagi barcha “Saxovat” va “Muruvvat”, “Mehribonlik” uylari hamda maxsus maktab-internatlarga homiylar tomonidan 3,5 milliard so‘mlik moddiy yordam berilganini bu boradagi muhim ishlar sifatida qayd etish lozim.

Shuningdek, joriy yilda kam ta’minlangan oilalarga mansub salkam 725 ming nafar boshlang‘ich sinf o‘quvchisi 16 milliard so‘mlikdan ziyod kiyim-bosh bilan ta’minlandi.

Maktabga ilk bor qadam qo‘ygan farzandlarimizni darsliklar va o‘quv qurollari bilan bepul ta’minlash ishlari davom ettirilib, 521 ming nafar bolaga qariyb 15 milliard so‘mlik darslik va o‘quv qurollari sovg‘a sifatida berildi.

Nogiron bolalarni sog‘lomlashtirish maqsadida Sog‘liqni saqlash vazirligi, “Sog‘lom avlod uchun” jamg‘armasi tashabbusi bilan, xorijiy hamkorlarni jalb etgan holda, tug‘ma nuqsonlari mavjud bo‘lgan bolalarni murakkab jarrohlik yo‘li bilan davolash ishlari amalga oshirildi.

Dastur doirasida yana bir muhim masala – yosh avlodni jismonan sog‘lom va barkamol etib tarbiyalash bo‘yicha qilingan qator amaliy ishlar ham e’tiborga sazovor. O‘tgan davr mobaynida jami 161 ta bolalar sport majmuasi foydalanishga topshirilgani, shulardan 18 tasi yangitdan barpo etilgani, 108 ta maktab sport zali hamda 35 ta sport majmuasi esa rekonstruksiya qilingani buning tasdig‘idir.

Bundan tashqari, 237 ming nafar farzandlarimiz yoz mavsumida respublikamizning sog‘lomlashtirish maskanlarida ko‘ngilli dam olib, o‘z salomatligini mustahkamlab qaytganini ham qayd etish darkor.

“Ekosan” xalqaro tashkiloti tomonidan chet ellik homiylar ishtirokida Orolbo‘yi mintaqasiga salomatlik poyezdlari tashkil etilib, bu yerda yashayotgan aholiga 1,2 milliard so‘mlik xayriya yordami ko‘rsatilgani ham ana shunday amaliy ishlar sirasiga kiradi.

Yil davomida mamlakatimizning barcha hudud va mintaqalaridan qariyb 30 ming nafar urush va mehnat faxriysi, nuroniy otaxon va onaxonlar, nogironlarning poytaxtimizdagi diqqatga sazovor joylarga hamda Samarqand va Buxoro, Xiva va Shahrisabz singari qadimiy shaharlarimizga sayohatlari amalga oshirildi.

Homiylik faoliyatining qonuniy kafolatlanishi va ijtimoiy nuqtai nazardan keng e’tirof etilishini ta’minlash maqsadida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi tomonidan “Homiylik to‘g‘risida”gi qonun loyihasi birinchi o‘qishda qabul qilindi.

Mazkur qonun loyihasida davlat hokimiyati va boshqaruv organlari tomonidan homiylik faoliyatini qo‘llab-quvvatlashning mavjud shakllarini, O‘zbekiston hududida homiylik tuzilmalarini tashkil etish tartibi, ularning maqomi va faoliyat yo‘nalishlarini belgilab berish ko‘zda tutilgan.

Aziz do‘stlar, birodarlar!

Shu borada ko‘nglimdagi bir fikrni sizlar bilan o‘rtoqlashmoqchiman. Hammamiz yaxshi bilamizki, bu dunyoda o‘zidan orttirib birovga beg‘araz, beminnat yordam ko‘rsatish, o‘zgalar manfaatini o‘z manfaatidan ustun qo‘yib, xayrli ishlar qilish, ochiq aytish kerak, hammaning ham qo‘lidan kelavermaydi. Ming shukurki, yurtimizda xalqimizga xos ana shunday azaliy qadriyatlarni ulug‘lab, ularni davom ettirib kelayotgan insonlar ko‘plab topiladi.

Bunday insonlarning qilayotgan ezgu va saxovatli ishlarini eshitganda, “Savob ishni har kim qilishi kerak, savob ishni har kun qilish kerak” degan da’vat ming-minglab yurtdoshlarimizning qalbida aks-sado berayotganini ko‘rganda odam beixtiyor to‘lqinlanib ketadi.

Qani endi, imkoni bo‘lsayu ana shunday insonlarning har birini bag‘rimga bosib, ularning barchasiga o‘z nomimdan, xalqimiz nomidan chuqur minnatdorlik izhor etgan bo‘lardim.

Lekin, bugun mana shu fursatdan foydalanib, ijozatingiz bilan ana shunday vatandoshlarimizning ayrim vakillari nomlarini katta hurmat va ehtirom bilan aytib o‘tishni o‘rinli, deb bilaman.

Toshkent shahar, Shayxontohur tumani, “Yangi shahar” mahallasi oqsoqoli Rixsivoy Oripov ko‘pchilikka bosh-qosh bo‘lib, mahallani obod etish, bu yerda bolalar sport maydonchasini barpo etishga homiylik qilgan.

Qashqadaryo viloyati, G‘uzor tumanidagi fermer xo‘jaligi rahbari G‘ayrat Po‘latov esa yil davomida 50 ta oilaga homiylik yordami ko‘rsatgan, shu bilan birga, kam ta’minlangan oilalarga 4 bosh sigir olib bergan.

Butun hayotini yosh avlod tarbiyasiga bag‘ishlagan, tabarruk yoshga yetgan bo‘lishiga qaramasdan, Samarqand viloyatida xalq ta’limi sohasida hamon fidoyilik ko‘rsatib kelayotgan Ibrohim Raupovning bevosita tashabbusi bilan viloyatdagi bolalar bog‘chalari, maktablar va sog‘liqni saqlash muassasalariga 15 million so‘mdan ortiq homiylik mablag‘i ajratilgan.

Yana bir saxovatli inson – Toshkent shahar, Sirg‘ali tumanida istiqomat qiladigan pensioner Suyarqul Turobboyev o‘z hisobidan 1,7 million so‘m mablag‘ sarflab, qarovsiz yotgan joyni obod qilgan, 4 mingdan ziyod ko‘chat ekib, ko‘rkam xiyobon barpo etgan.

Andijon viloyati, Qo‘rg‘ontepa qishlog‘ida istiqomat qiladigan hurmatli mehnat faxriysi Umrzoq Xolmirzayev esa qishloq maktabini obodonlashtirish, uning atrofida bog‘ yaratishga o‘z mablag‘i va mehnati bilan munosib hissa qo‘shmoqda.

Yana bir nuroniy otaxon – Toshkent shahar, Shayxontohur tumanida yashovchi Jahongir Usmonov o‘zining 8 million so‘m mablag‘i hisobiga bolalar sport maydonchasi qurib bergan.

Navoiy viloyati, Xatirchi tumanidagi fermer xo‘jaligi raisi Salom ota Shoymatov haqida alohida to‘xtalmoqchiman. Piri badavlat, el-yurtga ko‘p xizmati singgan 75 yashar bu muhtaram oqsoqolimiz kam ta’minlangan oilalarni qo‘llab-quvvatlash, mahalla hududidagi yo‘lni asfalt qilish, qabriston atrofini obodonlashtirish, qishloq maktabini ta’mirlash ishlariga jami 27,5 million so‘m mablag‘ sarflagan.

Toshkent shahar, Mirzo Ulug‘bek tumanidagi “Humoyun” mahallasi fuqarolar yig‘ini raisi Zikrilla Ermatov o‘z hisobidan 12,6 million so‘m mablag‘ sarflab, ming tupdan ortiq ko‘chat ekib, 6 ming kvadrat metrdan iborat xiyobon barpo etgan, mahalla choyxonasini obodonlashtirishga hissa qo‘shgan.

Namangan viloyati, Mingbuloq tumanidagi fermer xo‘jaligi rahbari Hakimjon Yusupov esa 75 gektar qo‘riq yerni o‘zlashtirib, 36 kishini ish bilan ta’minlagan. Olingan foyda hisobidan 5 million so‘mdan ziyod homiylik yordami ko‘rsatgan. Bu ro‘yxatni yana davom ettirish mumkin.

Barchamizga yaxshi ayonki, el-yurt manfaati yo‘lida qilingan savobli ishlar hech qachon beiz ketmaydi. Bunday ishlar Yaratganimizga ham, xalqimizga ham xush keladi. Muqaddas Qur’on oyatida “Yaxshilikning mukofoti faqat yaxshilikdir” degan so‘zlar albatta bejiz aytilmagan.

Bunday bag‘rikeng, oliyhimmat vatandoshlarimizni har tomonlama qadrlash, hurmatini joyiga qo‘yish barchamiz uchun ham qarz, ham farz bo‘lishi lozim, desam, o‘ylaymanki, sizlar ham bu fikrga qo‘shilasiz.

Shu munosabat bilan o‘zining ezgu ishlari bilan o‘rnak ko‘rsatgan ana shu yurtdoshlarimizni, ularning ulug‘ yoshini inobatga olgan holda, har bir musulmon uchun orzu bo‘lgan, qolaversa, farz bo‘lgan, yaqin kunlarda boshlanadigan muqaddas haj ziyoratiga davlat hisobidan yuborishga qaror qildik. Bu qaror boshqalarga ham ibratli bir qadam bo‘lishiga ishonaman.

Muhtaram do‘stlar!

“Homiylar va shifokorlar yili”da tibbiy xizmat sifatini yuksaltirish, sohaning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, tibbiyot xodimlari mehnatini qadrlash, nufuzini oshirish bo‘yicha ham ancha ishlar qilinganini ta’kidlash joiz.

Ayniqsa, sog‘liqni saqlash muassasalarining moddiy-texnik bazasini rivojlantirish, ularni zamonaviy asbob-uskunalar, zarur jihoz va mebellar bilan ta’minlash maqsadida davlat budjetidan 7,6 milliard so‘m, ya’ni, o‘tgan yildagiga nisbatan tahminan bir yarim barobar ko‘p mablag‘ ajratilgani, kapital ta’mirlashga esa homiylar hisobidan 7 milliard so‘m sarflangani bajarilgan ishlar ko‘lamini yaqqol ko‘rsatib turibdi.

Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi, xirurgiya va kardiologiya markazlari, Ftiziatriya va pulmonologiya ilmiy-tadqiqot institutida 60 o‘rinli davolash bo‘limi kapital ta’mirlangani va bu yerda zamonaviy davolash usullari joriy qilinganini aytib o‘tish lozim.

Shu borada markazdan uzoq hududlarimizda bajarilgan ishlar ham e’tiborga sazovor. Xorazm viloyatida Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya markazining filiali tashkil etilgani, Respublika jarrohlik markazi va “Salomatlik” institutining Nukus filiallari, Jizzax viloyatida kardiologiya dispanseri va viloyat bolalar shifoxonasi, Qashqadaryo viloyatida sil kasalliklari dispanseri, Surxondaryo viloyatida bolalar shifoxonasi kapital ta’mirlangani, ko‘plab olis shahar va tumanlarda yangi-yangi kasalxonalar, 250 dan ziyod qishloq vrachlik punkti barpo etilgani shular jumlasidandir.

Shu bilan birga, Farg‘ona viloyatining Toshloq va Bag‘dod tumanlari, Toshkent viloyatining Bekobod shahri tibbiy muassasalari zarur asbob-uskunalar bilan, Samarqand viloyatidagi 310 ta qishloq vrachlik punkti esa kerakli jihozlar bilan ta’minlandi.

Navoiy viloyatida “Qizilqumsement” aksiyadorlik kompaniyasi profilaktoriysi kapital ta’mirlanib, zamonaviy talablar asosida jihozlangani ham bemorlarning og‘irini yengil qilishda o‘z hissasini qo‘shadi, albatta. Bunday misollarni boshqa hudud va mintaqalarimizdan ham ko‘plab keltirish mumkin.

Mazkur yilda tibbiy ta’lim tizimini kengaytirish, soha rivoji uchun malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida Marg‘ilon shahrida 360 o‘quvchiga, Guliston shahrida esa 540 o‘quvchiga mo‘ljallangan tibbiyot kasb-hunar kollejlari ishga tushirilganini alohida qayd etishimiz zarur.

Mamlakatimizda keyingi yillarda onalik va bolalikni muhofaza qilish borasida qanday katta ishlar amalga oshirilayotganidan barchangiz xabardorsiz.

Ayniqsa, homiladorlik va tug‘ish paytida ona va bola salomatligini nazorat qilish, tug‘ish yoshidagi ayollarni chuqur tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish, tug‘ruqxonalar, “Ona va bola” sog‘lomlashtirish markazlarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlash kabi bundan 10-15 yil ilgari oldimizda jiddiy muammo bo‘lib turgan masalalar bugungi kunda o‘zining ijobiy yechimini topayotgani barchamizni so‘zsiz quvontiradi.

Bu sohada biz erishgan natija va yutuqlar nufuzli xalqaro tashkilotlar tomonidan ham haqli ravishda e’tirof etilmoqda.

Jumladan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bolalar jamg‘armasi – YUNISEFning Markaziy va Sharqiy Yevropa, Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi mamlakatlari bo‘yicha mintaqaviy direktori Mariya Kalivis noyabr oyida yurtimizda bo‘lib, O‘zbekistonda bu yo‘nalishda o‘rgansa arziydigan tajriba to‘planganini alohida ta’kidlagani bu fikrning isbotidir.

Tibbiyot sohasining butun yuki va og‘irligini o‘z zimmasiga olgan shifokorlarning jamiyatdagi mavqeini oshirish, ularning mehnatini rag‘batlantirish tizimini takomillashtirish borasida amalga oshirgan tadbirlarimiz ham muhim ahamiyatga ega ekani shubhasiz.

Soha xodimlari uchun ish haqining takomillashtirilgan tarif setkasi joriy qilindi, shifokorlar mehnatini rag‘batlantirishning yangi va samarali tizimi shakllandi.

Natijada mamlakatimizdagi umumiy oylik ish haqini indeksatsiya qilish darajasini hisobga oladigan bo‘lsak, ularning o‘rtacha oylik maoshi tahminan 2,2 barobar oshdi.

Shu borada har bir tibbiyot muassasasida moddiy rag‘batlantirish va rivojlantirish bo‘yicha yangi tuzilgan jamg‘arma to‘laqonli faoliyat ko‘rsatmoqda.

Ushbu jamg‘armani shakllantirishga budjetdan ajratilgan mablag‘larning o‘zi qariyb 23 milliard so‘mni tashkil etayotgani va shuning hisobidan 100 ming nafardan ziyod tibbiyot va farmatsevtika xodimiga qo‘shimcha ish haqi va mukofot puli to‘lanayotgani shifokorlar mehnatini qo‘llab-quvvatlashda yangicha usul qanchalik samara berayotganini ko‘rsatib turibdi.

Ayniqsa, xavfli va zararli sharoitda faoliyat yuritadigan tibbiyot muassasalari, karantin va o‘ta xavfli yuqumli kasalliklar muhofazasi bo‘yicha markaziy laboratoriyalarning zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlangani, ularda faoliyat ko‘rsatayotgan tibbiyot xodimlarining mehnat sharoitini yaxshilashga qaratilgan amaliy ishlarimiz e’tiborga sazovordir.

Mamlakatimizda O‘zbekiston Respublikasi tibbiyot xodimlari kunini belgilash to‘g‘risidagi qonun qabul qilingani va bu sana 12 noyabr kuni birinchi bor yurtimizda keng nishonlangani, shuningdek, Vazirlar Mahkamasining maxsus qarori bilan “Sog‘liqni saqlash a’lochisi” ko‘krak nishoni ta’sis etilgani shifokorlar xizmatini xolisona baholash va qadrlash yo‘lida, hech shubhasiz, muhim bir qadam bo‘ldi.

Aziz yurtdoshlar!

Barchangiz yaxshi tushunasiz, qisqa bir chiqishda tibbiyot tarmog‘ini rivojlantirish, aholi salomatligini himoyalash, bu sohani yangi bosqichga ko‘tarish bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar haqida to‘liq ma’lumot berish o‘ta murakkab vazifa. Bu borada bajarilgan ishlarning ko‘lamini o‘zimizga tasavvur qilish uchun ba’zi bir raqamlarni keltirib o‘tsak, o‘ylaymanki, ko‘p narsa o‘z-o‘zidan ayon bo‘ladi.

“Homiylar va shifokorlar yili” dasturida ko‘zda tutilgan tadbirlar ijrosining o‘zi qariyb 284 milliard so‘m, jumladan, 133 milliard so‘m budjet mablag‘i, 151 milliard so‘mdan ziyod idora va tashkilotlar, homiylar mablag‘ini sarflashni talab qilgani bir yil davomida qanchalik keng qamrovli ishlarni bajarganimizning yaqqol dalolati, desam, to‘g‘ri bo‘ladi.

Ana shunday ulkan ishlarni amalga oshirishda yurtimizdagi davlat va nodavlat tashkilotlari, homiylar, savobtalab insonlar bilan birga, xalqaro gumanitar tuzilmalarning ham munosib hissasi borligini qayd etish zarur.

Fursatdan foydalanib, ularning barchasiga o‘z nomimdan, xalqimiz nomidan samimiy tashakkur bildirishga ruxsat bergaysiz.

Albatta, “Homiylar va shifokorlar yili”ning yakuni va xulosalari haqida yana ko‘p gapirish mumkin. Lekin mana shu olijanob g‘oya va harakatning hayotimizda chuqur iz qoldirgan asosiy falsafasini muxtasar tarzda ifoda etadigan bo‘lsak, ko‘pmillatli yurtimizda hech kim hech qachon davlatimiz va jamiyatimiz e’tiboridan chetda qolmasligiga bo‘lgan ishonch, odamiylik, ahillik va totuvlik muhitining yanada mustahkamlanganini alohida ta’kidlash lozim.

Qadrli vatandoshlar!
Endi sizlar bilan yangi 2007 yilga qanday nom berish, bu borada qanday ezgu maqsadlarni o‘zimiz uchun ustuvor vazifa sifatida belgilab olish haqida atroflicha fikr almashib, maslahatlashib olsak, o‘ylaymanki, maqsadga muvofiq bo‘ladi.

Hammangizga ma’lum, biz 1997 yildan boshlab yurtimizga kirib kelayotgan yilga nom berish asosida, avvalambor, hayotimizda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan muayyan ijtimoiy masalani yechish maqsadida kuch va imkoniyatlarimizni safarbar qilib, katta-katta ishlarni amalga oshirib kelmoqdamiz.

Qaysi yilga qanday nom berishdan qat’i nazar – bu oila yoki ayollar masalasi bo‘ladimi, sog‘lom avlod tarbiyasi, mahallalarimizni obod qilish yoki qariyalarni qadrlash bo‘ladimi, onalik va bolalikni muhofaza etish yoki jamiyatimizda mehr-muruvvat, insonparvarlik ruhini kuchaytirish bo‘ladimi – bularning barchasini birlashtiradigan umumiy bir mezon bor. U ham bo‘lsa, inson, uning hayoti, orzu-niyatlari, dardu tashvishlarini e’tiborimiz markaziga qo‘yib, odamlarning og‘irini yengil qilishga qaratilgan intilishlarimiz misolida yaqqol namoyon bo‘lmoqda.

Lo‘nda qilib aytganda, qariyb o‘n yil davomida e’lon qilingan yillarning barchasi o‘zining ma’no-mazmuni va ahamiyatiga ko‘ra o‘zaro chambarchas bog‘lanib, mantiqan bir-birini to‘ldirib, aynan aholimiz manfaatlarini ta’minlashdek maqsadga xizmat qilib kelayotganini ko‘rish va kuzatish qiyin emas.

Shu bilan birga, yillarga nom berish an’anasini davom ettirar ekanmiz va shunga bag‘ishlab amalga oshirilgan ishlarimizni ko‘z oldimizdan o‘tkazar ekanmiz, bir masalaga fikringizni jalb etmoqchiman.

O‘tgan davr mobaynida ma’lum bir nom berilgan har qaysi yil o‘zida mujassam etgan ma’no-mazmuni, o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlari, dolzarbligi va ahamiyati bilan hayotimizda mavjud bo‘lgan muammolarni yechishda bir yillik muddat bilan chegaralanib qolmaydi.

Misol uchun, 2004 yilni “Mehr-muruvvat”, 2005 yilni “Sihat-salomatlik”, joriy yilimizni esa “Homiylar va shifokorlar” yili deb atashdan ko‘zda tutilgan maqsadlarni chuqur anglab, inobatga oladigan bo‘lsak, o‘z-o‘zidan ayonki, amalga oshirgan tadbir va ishlarimizning hali qancha-qancha davomi, shu borada o‘z yechimini kutayotgan qancha-qancha muammolar bor.

Shularning barchasini, eng avvalo, xalqimizning kayfiyat va ehtiyojini, orzu va intilishlarini hisobga olgan holda, ruxsatingiz bilan, men kirib kelayotgan yangi – 2007 yilni yurtimizda “Ijtimoiy himoya yili” deb e’lon qilishni taklif etmoqchiman.

Aziz do‘stlar!

Hammangizga ma’lumki, o‘zbek modeli degan nom bilan butun dunyoda tan olingan mustaqil taraqqiyot yo‘limizning negizida mashhur besh tamoyildan biri – aynan kuchli ijtimoiy siyosat olib borish masalasi ham turadi.

Ana shu tamoyilni hayotga joriy etish uchun istiqlolning dastlabki kunlaridan boshlab yurtimizda olib borilayotgan davlat siyosati haqida, bu borada qanday qarorlar qabul qilingani va qanday ishlar amalga oshirilayotgani haqida, o‘ylaymanki, barchangiz yaxshi xabardorsiz.

Eng avvalo, bozor iqtisodiyoti munosabatlariga o‘tish jarayonida el-yurtimiz hayotiga keskin salbiy ta’sir ko‘rsatadigan og‘ir oqibatlarni imkon qadar kamaytirish, ijtimoiy muhofazaga birinchi galda muhtoj bo‘lgan aholi toifalari – ko‘p bolali va kam ta’minlangan oilalar, yolg‘iz keksalar, yetim-yesir va nogironlar, talaba va pensionerlarning manfaatlarini har tomonlama himoya etish bo‘yicha qilgan ishlarimizni ta’kidlash joiz.

Yaqinda tasdiqlangan 2007 yilning davlat budjetida bu yo‘nalish bo‘yicha, ya’ni aholini ijtimoiy himoyalash bo‘yicha ajratiladigan moliyaviy mablag‘lar miqdorini anchagina oshirish ko‘zda tutilgan.

Qisqa qilib aytganda, davlat budjetimizning sotsial soha va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan umumiy xarajatlari 2006 yilda 51 foizni tashkil etgan bo‘lsa, bu ko‘rsatkich kelgusi yilda 54,1 foizni tashkil etadi. Kam ta’minlangan, yosh bolali oilalarga beriladigan ijtimoiy nafaqalar uchun mo‘ljallangan xarajatlar miqdori esa 2007 yil budjetida 7 foizni tashkil etmoqda.

Shular qatorida budjetda belgilangan xarajatlardan tashqari, hukumatimiz tomonidan har yili yolg‘iz keksalar, pensioner va nogironlarni aniq ijtimoiy muhofaza qilish va ularga ijtimoiy xizmat ko‘rsatishni yanada kuchaytirishga qaratilgan maxsus qarorlar qabul qilinadi.

Jamiyatimizda siyosiy barqarorlik va ijtimoiy adolatni qaror toptirishning muhim vositasi bo‘lmish, hayotimizda qadimdan o‘zini oqlab kelayotan mahalla idorasi bu masalada alohida o‘rin tutishi haqida gapirish ortiqcha.

Keng xalq ommasini davlat va hokimiyat idoralari bilan bamisoli ko‘prikdek bog‘lab turadigan bu noyob tizim mamlakatimizda ijtimoiy muhofaza siyosatini amalga oshirish yo‘lida qo‘shayotgan ulkan hissasi bilan xalqimiz nazarida katta obro‘ qozonayotgani bejiz emas, albatta.

Bir so‘z bilan aytganda, bugun yurtimizda har tomonlama mustahkam huquqiy asosga ega bo‘lgan ishonchli ijtimoiy himoya tizimi shakllandi va u amalda o‘zini oqlamoqda.

Ammo bunday o‘ta muhim yo‘nalishda erishilgan yutuqlarni qayd etgan holda, hali yechilmagan masalalar, bartaraf etish zarur bo‘lgan ko‘pgina muammolar borligini ham tan olishimiz lozim.

Bu borada birinchi navbatda olib borayotgan siyosatimizning huquqiy asoslarini va qonuniy normalarini yanada takomillashtirish ustida ishlashni hayotimizning o‘zi taqozo etmoqda.

Bu o‘rinda gap ana shu asos va normalarni zamon talablariga mos ravishda aniq-ravshan belgilab qo‘yish, mavjud qonunchilik bazasini qayta ko‘rib chiqish va amaldagi huquqiy-me’yoriy hujjatlarga tegishli qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish zarurati, bugun mavjud bo‘lgan ijtimoiy himoya tizimining samaradorligini oshirish masalasini kun tartibimizga qo‘yish haqida bormoqda.

Eng muhimi, yordamga ehtiyoj sezib yashaydigan oilalar va odamlarning barchasiga bir ko‘z bilan qaramasdan, balki har bir toifaning o‘ziga xos qiyinchiligi va dardi, g‘amu tashvishlarini yaqindan o‘rganib, bu ehtiyojlarni qondirishga qo‘limizdan kelgancha harakat qilishimiz kerak.

Bu borada amal qilayotgan normalarni nafaqat yanada chuqurlashtirish, balki davlat va jamiyatimiz tomonidan berilayotgan yordam miqdorlarini imkon darajasida oshirish bo‘yicha ham tegishli chora-tadbirlarni joriy qilish zarur.

Oldimizda turgan yana bir dolzarb vazifa – birinchi galda, yosh avlodning har tomonlama sog‘lom bo‘lib tug‘ilishiga alohida ahamiyat qaratish, “Sog‘lom ona – sog‘lom bola” degan shior ostida katta e’tibor bilan boshlagan harakatimizni davom ettirish va unga tom ma’noda yangi turtki berish, bu muammoga zamonaviy ko‘z bilan qarash va yetarli darajada mablag‘ ajratish masalalari doimiy diqqat markazimizda turishi darkor.

Nega deganda, ochiq aytadigan bo‘lsak, aslida bizni qiynaydigan ko‘pgina hayotiy muammolarimiz xuddi shu masalaga e’tiborsizligimizdan boshlanadi.

Ayni vaqtda, barcha “Mehribonlik uylari” va maxsus maktab-internatlarning ijtimoiy ahvolini va moddiy-texnik bazasini tanqidiy ko‘rib chiqish, shu asosda zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish, yetim-yesir, qarovchisiz qolgan bolalarga e’tiborni yanada kuchaytirish, muxtasar aytganda, “Sen yolg‘iz emassan” degan shiorni jamiyatimiz hayotiga chinakamiga joriy etish g‘oyat muhim ahamiyatga ega.

Albatta, yon-atrofimizda yordamga ehtiyoj sezib yashaydigan yolg‘iz keksalar va nogironlarga hamdard bo‘lib, ularga zarur ko‘mak va ma’naviy madad berish masalasi ham kun tartibidan asosiy o‘rin egallashi kerak.

Ana shunday nochor va yordamga muhtoj odamlarning og‘irini yengil qilishga, ularga xizmat ko‘rsatishga o‘zini bag‘ishlagan insonlar – bevosita “Mehribonlik”, “Saxovat” va “Muruvvat” uylarida ishlayotgan hamshira, tarbiyachi va shifokorlarning, shu sohaga daxldor mutaxassis va xizmatchilarning mehnatini to‘g‘ri baholash, ularni rag‘batlantirish masalasini ham ko‘rib chiqishimiz zarur.

Shu bilan birga, mamlakatimiz aholisining qariyb yarmini tashkil qiladigan yoshlarimizning hayotiy manfaatlarini ta’minlash – bu ularning zamonaviy ta’lim va tarbiya olishi, zarur kasb-hunarlarni egallashi bo‘ladimi, ish o‘rniga ega bo‘lishi, o‘z qobiliyati va salohiyatini yuzaga chiqarishi uchun imkoniyat yaratish bo‘ladimi, yosh oilalarni qo‘llab-quvvatlash, oyoqqa turishida ko‘mak berish bo‘ladimi – bu masalalarning barchasi biz uchun eng muhim va ustuvor vazifa bo‘lib qolaveradi.

Tabiiyki, “Ijtimoiy himoya yili”da el-yurtimizga ko‘p xizmati singgan, hozir ham o‘zining hayotiy o‘gitlari bilan ibrat bo‘lib kelayotgan muhtaram faxriylar va pensionerlarimizning sog‘lom va mazmunli umr kechirishi uchun sharoit yaratib berish bo‘yicha avvalgi yillarda boshlagan ijobiy ishlarimizni albatta davom ettiramiz.

O‘z-o‘zidan ravshanki, ijtimoiy himoya masalasi – bu faqat davlat va hokimiyat tashkilotlari, ijtimoiy ta’minot va xayriya muassasalarining ishi bo‘lib qolmasligi lozim. “Ijtimoiy” degan so‘zning ko‘pchilikka, jamoatchilikka mansub degan ma’noni ifoda etishini inobatga oladigan bo‘lsak, bu o‘ta muhim masala jamiyatimizning, barchamizning burchimizga aylanishi darkor.

Aynan mana shunday qarash va yondashuv “Ijtimoiy himoya yili” bo‘yicha hukumatimiz tomonidan ishlab chiqiladigan davlat dasturining asosiy g‘oyasi va ma’no-mohiyatini belgilab berishi zarur.

Bu dasturni tayyorlash jarayonida davlat va nodavlat tashkilotlari, hokimiyat idoralari, mahalla, xotin-qizlar va yoshlar tashkilotlari, keng jamoatchiligimiz o‘zlarining amaliy takliflari, fikr-mulohazalari bilan faol ishtirok etishiga ishonaman.

Chunki hammamiz yaxshi tushunamiz, 2007 yilga “Ijtimoiy himoya yili” deb nom berganimiz shu yo‘lda oldimizda turgan vazifalarning ma’no-mazmuni va pirovard natijalarini yanada kuchaytirishi bilan jamiyatimizda o‘zaro qadr-qimmat, mehr-oqibat tuyg‘usini, eng katta boyligimiz bo‘lmish tinchlik va osoyishtalikni mustahkamlashga, hayotimizni yanada obod va farovon etishga xizmat qiladi. Bunga hech qanday shubha yo‘q.

Qadrli yurtdoshlarim, azizlarim!

Bugungi fursatdan foydalanib, barchangizga, siz orqali butun xalqimizga yana bir bor o‘zimning chuqur hurmat va ehtiromimni bildirishga ruxsat bergaysiz.

Jamiyatimizni yangilash, hayotimizni hech kimdan kam bo‘lmaydigan darajaga ko‘tarish yo‘lida bundan o‘n besh yil oldin boshlagan ishlarimizda xalqimizga Ollohning o‘zi kuch-quvvat bersin, o‘zi madadkor bo‘lsin.

Amalga oshirayotgan ezgu ishlarimizning samarasi va hosilidan bahramand bo‘lish barchamizga nasib etsin.

——

Обеспечение интересов человека, совершенствование системы социальной защиты – наша приоритетная задача

08.12.2006 00:49

Доклад Президента Ислама Каримова на торжественном заседании, посвященном 14-летию Конституции Республики Узбекистан

Уважаемые соотечественники!

Дорогие друзья!

Разрешите прежде всего искренне, от всей души поздравить вас с четырнадцатой годовщиной Конституции Республики Узбекистан и выразить вам и в вашем лице всему народу Узбекистана глубокое почтение и уважение.

Когда мы говорим о сути и значении Конституции нашей страны, то в первую очередь следует отметить одну истину: все наши успехи и достижения за прошедший период в сфере законодательства и реализации политики в деле строительства правового государства, демократического общества, защиты интересов, прав и свобод человека, как наивысших и приоритетных ценностей, неразрывно связаны с требованиями и нормами, закрепленными в Основном Законе.

Сегодня, рассуждая о стратегии строительства мирной и благополучной жизни, ее законодательных основах, мы должны выделить два ее главных принципа.

Первый – критический анализ всесторонне оправдавшего себя опыта развитых демократических государств и внедрение его в процесс построения нового общества в нашей стране.

Второй – учитывать древнюю и богатую историю нашего народа, его духовные ценности, традиции и обычаи, которые наши предки сохраняли и оберегали в течение многих столетий, которых сегодня придерживаемся и мы, всегда помня о том, что являемся обладателями великого наследия, не утрачивая самосознания в любых обстоятельствах и испытаниях, воспитывая своих детей в том же духе.

Реализация чрезвычайно важной и имеющей стратегическое значение задачи по объединению в единое целое этих факторов, то есть современных демократических принципов и исконных национальных ценностей, неукоснительное претворение их в жизнь является определяющим критерием и условием избранного нами пути развития.

Ни для кого не секрет, что судьба и будущее создаваемого нами в Узбекистане нового общества, глубокое проникновение в нашу жизнь процессов обновления и эффективность реформ зависят прежде всего от поддержки народа, от повышения активности людей на местах, их мировоззрения и политического сознания.

Разумеется, мышление человека не может измениться за один день. Нужны время и опыт. Никакая пропаганда и разъяснения извне, даже принуждение здесь не помогут. Человек на собственном жизненном опыте должен убедиться в необходимости и пользе осуществляемых реформ.

Поэтому при разработке модели национального развития Узбекистана мы отвергли путь революционных скачков, пошли по эволюционному пути, отвечающему интересам людей, выбрали стратегию поэтапного развития.

Обретя независимость, став хозяевами своей судьбы, мы поставили перед собой цель построить государство с великим будущим, развитое, никому и ни в чем не уступающее общество. Возможно, вначале кто-то воспринял это как высокопарные слова, как несбыточную мечту. Но сегодня весь мир признает наши успехи на этом пути.

Известные зарубежные политики, эксперты и обозреватели, объективно оценивая достигнутые нами результаты, считают, что если Узбекистан будет неукоснительно следовать избранным им принципам, он, несомненно, достигнет намеченных целей.

Во время недавнего празднования 2700-летия города Карши, 1000-летнего юбилея Хорезмской академии Маъмуна в высказываниях гостей, зарубежных ученых и поздравлениях руководителей авторитетных международных организаций, государственных и общественных деятелей снова и снова звучало это признание.

Уверен, что когда каждый человек, живущий в нашей стране, слышит такие слова, его сердце наполняется гордостью и радостью.

Вместе с тем следует осознать необходимость того, что для достижения конечной цели с учетом быстротечности времени нужно не следовать за событиями, а опережать их, предупреждать любые нежелательные явления, своевременно принимать законы, определяющие основу прогресса и демократического обновления, вносить в них изменения и дополнения, которых требует само время.

Безусловно, вынесенный недавно на всенародное обсуждение проект конституционного Закона «Об усилении роли политических партий в обновлении и демократизации государственного управления и модернизации страны» преследует именно такую цель.

Говоря о практической актуальности, основных критериях и задачах данного законопроекта, необходимо учитывать следующее.

Во-первых, в целях дальнейшего продолжения и углубления реформ, осуществляемых в нашей стране, важно последовательно идти по оправдавшему себя пути поэтапного развития. Только после завершения одного этапа реформ нужно приступать к реализации следующего.

Во-вторых, за годы независимости партии накопили практический опыт, обрели политический престиж и зрелость. Сегодня сама жизнь требует создания законодательной базы, повышающей эффективность деятельности партий, превращения их в решающую силу преобразований в нашем обществе.

В-третьих, мы должны учитывать, что сегодня все более повышаются политический уровень и общественная активность нашего народа, и проводить политику в соответствии с этими реалиями.

Все статьи предлагаемого законопроекта направлены, несомненно, на укрепление национальной государственности, дальнейшую демократизацию и либерализацию общества, обеспечение гарантий стабильного и динамичного развития, а в целом – на последовательное повышение темпов роста экономики и уровня жизни народа.

В ходе государственного и общественного строительства, естественно, мы задаемся вопросами: в какой степени воплощаются в реальной жизни основные принципы демократии, как проявляется воля народа в обществе, как происходит утверждение прав и свобод человека и на что нужно обратить внимание для более полного соответствия законодательства этим требованиям.

Не отрицая других важных направлений и задач в этом отношении, в повестке дня постоянно должны находиться вопросы дальнейшего усиления эффективности работы по повышению активности, росту политического и правового сознания населения.

Сама жизнь свидетельствует, что рост активности людей неразрывно связан с повышением активности политических партий, выражающих разные общественно-политические взгляды, различные интересы.

Сила любой политической партии в обществе измеряется оказываемым влиянием, эффективностью предлагаемых и реализуемых ею программ в общественно-политической, экономической, культурно-духовной сферах, числом ее сторонников.

Следовательно, по мере усиления общественно-политической деятельности партий возрастают политическое сознание и активность населения, избирателей, повышается степень их участия в реформах и воздействия на происходящие преобразования.

Как известно, в нашей стране действуют пять политических партий. В ходе прошедших парламентских и местных выборов они, провозглашая свои программы и политические цели, состязались между собой, и их представители, соответственно, вошли в Олий Мажлис и областные Кенгаши. Ныне эти партии действуют через свои фракции в Законодательной палате, а в местных Кенгашах – через депутатские группы.

Несомненно, проводимые с 2000 года в этой сфере реформы оказывают позитивное влияние на углубление демократических процессов, способствуют построению правового демократического государства и гражданского общества.

Вместе с тем надо признать, что наши результаты в данном направлении сегодня не в полной мере отвечают поставленным целям.

Мы и ранее неоднократно отмечали необходимость решения этих очень важных и непростых задач, обращали внимание на то, что политические партии все еще отстают от реальных проблем жизни.

В плане поиска решения этих задач упомянутый законопроект создает новые возможности для дальнейшего расширения прав и полномочий политических партий, усиления их влияния на деятельность законодательных органов и органов государственного управления, на внутреннюю и внешнюю политику нашей страны.

В нем предусмотрены четкое определение статуса фракций в Законодательной палате Олий Мажлиса, групп политических партий в местных Кенгашах и принятие законодательных механизмов повышения роли и полномочий народных депутатов всех звеньев.

Проще говоря, представители одних политических партий будут представлять большинство, а других – меньшинство в Законодательной палате и местных Кенгашах, сформированных по результатам выборов, какие-то партии предпочтут стать оппозиционными в отношении курса вновь сформированного правительства. Все это нашло точное и конкретное правовое воплощение в предлагаемом законопроекте.

Думаю, участие политических партий, обладающих правом создания собственных фракций в Законодательной палате и депутатских групп в местных Кенгашах, в избрании и назначении, а также освобождении от должности руководителя правительства и соответственно хокимов областей станет ярким доказательством существенного усиления их роли и практического значения в нашей жизни.

Известно, что один из главных вопросов сегодняшнего дня – создание эффективной системы общественного контроля за исполнительной властью и управлением.

Предлагаемый законопроект позволит создать правовую основу для установления контроля со стороны политических партий и общественности над всей исполнительной системой – от центрального правительства до органов местной власти.

Одним словом, с принятием закона на деле установится порядок отчетности должностных лиц в центре и на местах, а если надо – и органов власти перед широкой общественностью.

В результате реализации принимаемого закона появятся возможности для расширения полномочий законодательной власти – Олий Мажлиса, а также местных Кенгашей, повышения самостоятельности исполнительной власти, в том числе правительства, и вместе с тем для внесения изменений в полномочия и функции Президента, их сокращения и четкого определения в рамках правовых норм. Благодаря этому мы добьемся усовершенствования применения принципа сдержек и противовесов между ветвями государственной власти. Иначе говоря, будут осуществлены меры, соответствующие требованиям любой развитой демократической системы.

Можно привести немало доводов в пользу целесообразности предложений о внесении отдельных изменений в Конституцию и принятия вынесенного на всенародное обсуждение проекта закона, в пользу того, что это станет новым шагом на пути развития демократии.

Разумеется, что обсуждение и принятие данного законопроекта – само по себе важно. Самое же главное – внедрение его положений в жизнь, доведение до сознания людей мысли о том, что дадут эти изменения стране и народу, чего потребуют от каждого из нас. Это – важнейшая задача сегодняшнего дня.

Если все мы будем жить и работать во имя процветания нашей единой Родины, если мы будем считать своим общим священным долгом повышение ее авторитета в мире, твердо и последовательно продолжать реформы и процессы обновления, то непременно достигнем своей высшей цели – создания в родном Узбекистане свободного и благоустроенного общества.

Уважаемые соотечественники!

Год назад мы с вами в этом же зале объявили 2006 год Годом благотворительства и медицинских работников с тем, чтобы продолжить начатую ранее работу по укреплению в стране атмосферы доброты и милосердия, взаимосогласия, обеспечению защиты материнства и детства, утверждению здорового образа жизни, повышению престижа медицинских работников.

Для осуществления этих задач была разработана специальная Государственная программа «Год благотворительства и медицинских работников» и в течение года осуществлялся контроль за ее исполнением.

Выполнение данной программы еще раз показало, что в нашей стране никто не остался в стороне от этой благородной работы, пронизанной духом гуманизма, милосердия и охватившей все общество.

Действительно, на многих примерах можно убедиться в том, что присущие нашему народу такие благородные качества, как оказание безвозмездной помощи, поддержка одиноких, сирот и нуждающихся, малообеспеченных слоев населения возведены в ранг национальных ценностей.

Важное значение имеет тот факт, что в нынешнем году в рамках программы «Год благотворительства и медицинских работников» были созданы условия для открытия новых рабочих мест, в частности, приняты меры по широкому налаживанию надомной работы в сельской местности, оформлению трудовых книжек и накоплению пенсионных взносов лицам, занимающимся животноводством в личных хозяйствах.

Осуществлены намеченные программой мероприятия по оказанию материальной помощи и моральной поддержки нуждающимся семьям.

В частности, ярким проявлением такой поддержки явилось выделение крупного рогатого скота на сумму более 10 миллиардов сумов многодетным и малообеспеченным семьям при содействии государственных и негосударственных организаций, спонсоров, что обеспечило возможность многим людям получать дополнительные доходы.

За счет средств от общенародных хашаров, в которых принимали участие миллионы соотечественников, отремонтировано 3 миллиона 570 тысяч квадратных метров жилья, принадлежащего 2 тысячам одиноких пожилых людей и 66 тысячам малообеспеченных семей.

В качестве примера подобной заботы можно назвать социальное обслуживание 23 тысяч одиноких престарелых граждан и инвалидов, предоставление спонсорами республиканским домам «Саховат», «Мурувват», «Мехрибонлик» и специальным школам-интернатам материальной помощи в размере 3,5 миллиарда сумов.

В нынешнем году около 725 тысяч учащихся начальных классов из малообеспеченных семей были обеспечены одеждой на сумму более 16 миллиардов сумов.

Продолжено бесплатное обеспечение учебниками и школьными принадлежностями первоклассников – 521 тысяче школьников в качестве подарка были выделены учебники и школьные принадлежности почти на 15 миллиардов сумов.

В целях оздоровления детей-инвалидов по инициативе Министерства здравоохранения, фонда «Соглом авлод учун» при участии зарубежных партнеров детям с врожденными дефектами сделаны сложные хирургические операции.

В рамках программы решался еще один важный вопрос – проводилась масштабная практическая работа по воспитанию физически здорового, гармонично развитого подрастающего поколения. В течение прошедшего времени в эксплуатацию сдан 161 детский спортивный комплекс, в том числе 18 – новых, 108 – реконструированных школьных спортивных залов и 35 спортивных комплексов.

В летний сезон 237 тысяч детей отдохнули и укрепили свое здоровье в оздоровительных лагерях республики.

К ряду подобных практических дел можно отнести и то, что международным фондом «Экосан» при участии зарубежных спонсоров были организованы «поезда здоровья» и жителям Приаралья оказана благотворительная помощь в размере 1,2 миллиарда сумов.

В течение года организованы экскурсионные поездки около 30 тысяч ветеранов войны и труда, инвалидов из всех регионов республики в столицу нашей страны и в такие древние города, как Самарканд, Бухара, Хива и Шахрисабз.

В целях законодательного гарантирования благотворительской деятельности и обеспечения ее широкого признания со стороны общественности Законодательная палата Олий Мажлиса приняла в первом чтении законопроект “О благотворительстве”.

В данном проекте закона определены существующие формы поддержки спонсорской деятельности со стороны органов государственной власти и управления, порядок организации на территории Узбекистана спонсорских структур, их статус и направления деятельности.

Дорогие друзья!

Хотел бы поделиться с вами одной мыслью. Все мы хорошо знаем, и это надо открыто признать, что в этом мире не каждый способен творить добро, поделиться с другими, оказать безвозмездную помощь нуждающимся, ставить интересы других выше своих. И слава Всевышнему за то, что в нашей стране немало людей, которые чтут и преумножают присущие нашему народу исконные ценности.

Каждый из нас испытывает душевное волнение от того, что в сердцах тысяч и тысяч наших соотечественников нашел отклик призыв: «Доброе дело должен совершать каждый человек, доброе дело надо совершать каждый день!»

Если бы была такая возможность, я каждого из этих людей крепко обнял бы, каждому из них выразил бы глубокую благодарность от своего имени и от имени народа.

Пользуясь сегодняшней возможностью, с вашего позволения, я считаю уместным с большим уважением и признательностью назвать имена некоторых таких наших граждан.

Рихсивой Орипов, аксакал махалли «Янги шахар» Шайхантахурского района Ташкента, оказал спонсорскую помощь в благоустройстве территории махалли, строительстве детской спортивной площадки.

Руководитель фермерского хозяйства из Гузарского района Кашкадарьинской области Гайрат Пулатов в течение года оказал спонсорскую помощь 50 семьям, наряду с этим малообеспеченным семьям выделил четыре коровы.

По инициативе ветерана народного образования Ибрагима Раупова из Самаркандской области для детских садов, школ и учреждений здравоохранения было выделено спонсорских средств в размере более 15 миллионов сумов.

Еще один благородный человек – пенсионер Суяркул Туроббоев, проживающий в Сергелийском районе Ташкента, потратив из личных средств 1,7 миллиона сумов, благоустроил заброшенную территорию, посадил более 4 тысяч саженцев и заложил прекрасную аллею.

Уважаемый ветеран труда Умрзок Холмирзаев из кишлака Кургантепа Андижанской области своими денежными средствами и трудом вносит достойный вклад в благоустройство сельской школы, создание на ее территории сада.

Другой почтенный аксакал – житель Шайхантахурского района Ташкента Жахонгир Усманов за счет собственных средств в размере 8 миллионов сумов построил детскую спортивную площадку.

Хотел бы особо отметить благородный поступок руководителя фермерского хозяйства Хатырчинского района Навоийской области Салома Шойматова. 75-летний аксакал потратил 27,5 миллиона сумов на поддержку малообеспеченных семей, асфальтирование дороги на территории махалли, благоустройство кладбища и ремонт сельской школы.

Председатель схода граждан махалли «Хумоюн» Мирзо-Улугбекского района Ташкента Зикрилла Эрматов, потратив 12,6 миллиона сумов из собственных средств, посадил более тысячи саженцев, разбил сад на площади 6 тысяч квадратных метров, внес вклад в благоустройство махаллинской чайханы.

Руководитель фермерского хозяйства Мингбулакского района Наманганской области Хакимжон Юсупов, освоив 75 гектаров целинных земель, обеспечил работой 36 человек. Из полученной прибыли более 5 миллионов сумов он направил на спонсорскую помощь.

Этот список можно продолжать.

Всем нам хорошо известно, что добрые дела, осуществленные во благо людей, не пропадут бесследно. Подобные деяния будут возблагодарены Всевышним и оценены народом.

Не случайно в одном из аятов священного Корана сказано, что награда за добро – только добро.

Думаю, все вы согласитесь с тем, что мы должны всячески ценить и уважать великодушных, щедрых людей.

В этой связи, учитывая почтенный возраст вышеназванных соотечественников, которые своими добрыми делами показали пример другим, мы решили за счет государства отправить их в ближайшие дни совершить священное паломничество – хадж, который является заветной мечтой каждого мусульманина.

Уважаемые друзья!

В Год благотворительства и медицинских работников была проделана значительная работа по повышению качества медицинского обслуживания, укреплению материально-технической базы учреждений здравоохранения, стимулированию труда медицинских работников, повышению их статуса.

В целях развития материально-технической базы учреждений здравоохранения, обеспечения их современным оборудованием и мебелью из государственного бюджета было выделено 7,6 миллиарда сумов, то есть почти в полтора раза больше по сравнению с прошлым годом, а на капитальную реконструкцию за счет спонсоров – 7 миллиардов сумов.

Осуществлен капитальный ремонт в республиканских специализированных центрах микрохирургии глаза, хирургии и кардиологии, а в 60-местном терапевтическом отделении Научно-исследовательского института фтизиатрии и пульмонологии наряду с этим внедрены современные методы лечения.

Также достойна внимания работа в отдаленных регионах страны, в том числе создание в Хорезмской области филиала Республиканского специализированного урологического центра, капитальная реконструкция филиалов Республиканского хирургического центра и института “Здоровье” в городе Нукусе, кардиологического диспансера и областной детской больницы в Джизакской области, противотуберкулезного диспансера в Кашкадарьинской области, детской больницы в Сурхандарьинской области, строительство во многих городах и районах новых больниц, более 250 сельских врачебных пунктов.

Современным оборудованием оснащены медицинские учреждения Ташлакского и Багдадского районов Ферганской области, города Бекабада Ташкентской области, 310 сельских врачебных пунктов Самаркандской области.

Капитально реконструирован и оснащен на уровне современных требований профилакторий акционерной компании “Кизилкумцемент” в Навоийской области.

Подобные примеры можно привести и по другим регионам нашей страны.

В текущем году в целях расширения системы медицинского образования, подготовки квалифицированных специалистов были сданы в эксплуатацию медицинские профессиональные колледжи – в Маргилане на 360 учащихся и в Гулистане на 540 учащихся.

Известно, что в последние годы в стране проделана большая работа по охране материнства и детства.

Особо следует отметить работу по решению таких проблем, как наблюдение за здоровьем матери и ребенка в период беременности и родов, проведение тщательного медицинского осмотра женщин фертильного возраста, укрепление материально-технической базы родильных домов, оздоровительных центров «Мать и дитя». Эти проблемы, 10-15 лет тому назад бывшие весьма серьезными, сегодня находят положительное решение, и это всех нас радует.

Достигнутые в этом направлении результаты и успехи по праву признаются авторитетными международными организациями.

В частности, побывавшая в ноябре нынешнего года в нашей стране региональный директор Детского фонда ООН – ЮНИСЕФ по странам Центральной и Восточной Европы и СНГ Мария Каливис отметила, что в Узбекистане накоплен опыт, достойный изучения и применения.

Нет сомнений в том, что меры по повышению статуса медицинских работников, на которых возложены ответственные задачи по охране здоровья населения, совершенствование системы стимулирования их труда имеют важное значение.

Внедрена более прогрессивная тарифная сетка заработной платы работников отрасли, сформировалась эффективная система стимулирования труда медиков.

В результате, если учесть уровень индексации общей месячной заработной платы в нашей стране, их среднемесячный заработок увеличился примерно в 2,2 раза.

Следует также отметить, что в каждом медицинском учреждении функционирует вновь созданный фонд материального стимулирования и развития.

Тот факт, что средства, выделенные из бюджета на формирование этого фонда, составили почти 23 миллиарда сумов и за счет этого выплачиваются дополнительная заработная плата и премиальные более 100 тысячам медицинских и фармацевтических работников, показывает, какой положительный эффект дает новая система поощрения труда медиков.

Необходимо сделать особый акцент на том, что медицинские учреждения, работники которых трудятся в опасных и вредных условиях, центральные лаборатории по карантину и защите от особо опасных инфекционных заболеваний оснащены современным оборудованием, а также осуществляются практические меры по улучшению условий труда работающего в них медицинского персонала.

Несомненно, о достойной оценке труда медиков свидетельствует и то, что в нашей стране приняты Закон «Об установлении Дня медицинских работников Республики Узбекистан» и специальное решение Кабинета Министров по учреждению нагрудного знака « Соѓлиќни саќлаш аълочиси» («Отличник здравоохранения»). В этом году 12 ноября впервые отмечался профессиональный праздник медиков.

Дорогие соотечественники!

Все вы хорошо понимаете, что в коротком выступлении сложно дать исчерпывающие сведения о работе по развитию медицинской сферы, охране здоровья населения, подъему отрасли на новый уровень. Но если привести некоторые цифры, то, думаю, многое станет ясным.

Только выполнение мероприятий, предусмотренных в программе «Год благотворительства и медицинских работников», потребовало почти 284 миллиарда сумов, в том числе 133 миллиарда сумов бюджетных средств и более 151 миллиарда сумов из средств учреждений, организаций и спонсоров. Это – яркое свидетельство того, насколько широкомасштабную работу мы осуществили в течение одного года.

Следует отметить, что в дело выполнения такой огромной работы наряду с государственными и негосударственными организациями, спонсорами, добрыми и щедрыми людьми достойный вклад внесли и международные гуманитарные организации.

Пользуясь случаем, разрешите от своего имени, от имени всего нашего народа выразить им сердечную благодарность.

Конечно, можно еще много говорить об итогах Года благотворительства и медицинских работников. Но если вкратце выразить основную философию этой благородной идеи, которая оставила глубокий след в нашей жизни, то следует подчеркнуть: еще больше укрепилась вера в то, что в нашей многонациональной стране никто никогда не останется без внимания государства и общества, еще больше окрепла атмосфера человечности, дружбы и взаимного согласия.

Уважаемые друзья!

Теперь, думаю, будет целесообразным, если мы вместе обсудим, посоветуемся, как назвать новый, 2007 год, какие цели и задачи наметим для себя, для страны в качестве приоритетных.

Всем известно, что начиная с 1997 года у нас стало доброй традицией посвящать каждый год определенному направлению. И на этой основе мы мобилизуем все силы и возможности для решения конкретных социальных задач, осуществляем большую работу.

Независимо от того, какое название дано году, связано ли оно с вопросами семьи или женщин, воспитания здорового поколения, благоустройства наших махаллей или защиты интересов старшего поколения, охраны материнства и детства или утверждения милосердия и гуманизма, – можно увидеть объединяющий их общий критерий: в центре внимания всегда находится человек, его жизнь, мечты и чаяния, радости и заботы.

Одним словом, нетрудно заметить, что названия годов, которые мы объявляем на протяжении почти десяти лет, по своей сути, содержанию и значению неразрывно связаны, логически дополняют друг друга и нацелены на обеспечение интересов населения страны.

Сегодня, продолжая эту традицию и подводя итоги проделанной работы, хочу привлечь ваше внимание к одному вопросу.

Содержание, актуальность и значение каждого из этих годов, если посмотреть на них под углом зрения реализации намеченных целей и решения соответствующих задач, отнюдь не ограничиваются только этим годом.

Если учесть, к примеру, что 2004 год был назван Годом доброты и милосердия, 2005 год – Годом здоровья, а нынешний – Годом благотворительства и медицинских работников, и проанализировать осуществленные мероприятия, намеченные в соответствующих программах, то становится очевидным, что они требуют дальнейшей работы и нам предстоит решить еще немало проблем.

Принимая все это во внимание, и прежде всего настроения и желания народа, его устремления, с вашего разрешения хочу объявить новый, 2007 год в нашей стране Годом социальной защиты.

Дорогие друзья!

Всем известно, что в основе нашего пути независимого развития, который признан во всем мире как узбекская модель, лежат пять известных принципов, один из которых – осуществление сильной социальной политики.

Думаю, все вы хорошо осведомлены о государственной политике, которая ведется с первых лет независимости с целью претворения этого принципа в жизнь, о том, какие решения приняты и какая работа проводится в этом направлении.

Прежде всего уместно отметить принятые нами меры по сокращению тяжелых последствий, оказывающих негативное воздействие на жизнь страны и народа в процессе перехода к рыночным отношениям, всесторонней поддержке различных категорий населения, в первую очередь нуждающихся в социальной защите – многодетных и малообеспеченных семей, одиноких престарелых граждан, сирот и инвалидов, студентов и пенсионеров.

Как продолжение этой политики в недавно утвержденном Государственном бюджете на 2007 год предусмотрено значительное увеличение финансовых средств, направляемых на социальную защиту населения.

Если в 2006 году общие затраты государственного бюджета на социальную сферу и социальную поддержку населения составили 51 процент, то в предстоящем году этот показатель будет равен 54,1 процента. Объем затрат на социальные пособия семьям, включая имеющих детей, в бюджете 2007 года составляет 7 процентов.

Кроме того, помимо бюджетных затрат, правительство ежегодно принимает специальные постановления по адресной социальной защите и социальному обслуживанию одиноких престарелых граждан, пенсионеров и инвалидов.

В этом вопросе излишне говорить о важной роли махалли, являющейся действенным инструментом укрепления политической стабильности и социальной справедливости и которая испокон веков играла незаменимую роль в нашей жизни.

Эта уникальная система, словно мост, соединяет широкие народные массы с органами власти, вносит огромный вклад в осуществление государственной политики в сфере социальной защиты и поэтому имеет заслуженный авторитет у населения.

Одним словом, в нашей стране уже сформирована всесторонне обоснованная в правовом отношении эффективная система социальной защиты, которая полностью оправдывает себя на практике.

Но, отмечая достижения в этой сфере, следует также признать и наличие актуальных вопросов, многих проблем, которые необходимо решить.

Сама жизнь требует дальнейшего совершенствования законодательства в данном направлении.

Речь идет о необходимости приведения правовых норм в соответствие с требованиями времени, пересмотра существующей законодательной базы и внесения дополнений и изменений в действующие нормативно-правовые акты, дальнейшего повышения эффективности системы социальной защиты.

Самое главное – мы должны усилить дифференцированный подход при оказании помощи нуждающимся семьям и людям, всесторонне изучать имеющиеся трудности и проблемы у каждой категории социально уязвимых слоев населения и по мере возможности удовлетворять их потребности.

Необходимо не только совершенствовать действующие нормы, но и принимать соответствующие меры по увеличению помощи со стороны государства и общества.

Еще одна важная задача, которая должна находиться в центре нашего внимания, – создание условий для рождения здоровых детей, развития движения под девизом “Здоровая мать – здоровый ребенок”, придание ему нового импульса, использование современных подходов к этой проблеме, выделение достаточных средств.

Ведь если говорить откровенно, многие жизненные проблемы возникают из-за невнимания к этим вопросам.

Очень важно критически проанализировать состояние и материально-техническую базу всех домов “Мехрибонлик” и специальных школ-интернатов, принять необходимые меры по дальнейшему усилению внимания к сиротам, оставшимся без кормильца детям, короче говоря, реально воплотить в жизнь общества благородный лозунг «Ты не одинок!»

Конечно, наряду с этим существенное значение имеют и сочувствие к живущим среди нас и нуждающимся в помощи престарелым людям и инвалидам, оказание им материальной помощи и моральной поддержки.

Мы должны также рассмотреть вопрос о достойной оценке и стимулировании труда медсестер, воспитателей и врачей, посвятивших свою жизнь оказанию помощи нуждающимся в заботе и внимании, работающих непосредственно в домах “Мехрибонлик”, “Саховат” и “Мурувват”, а также специалистов и служащих, имеющих отношение к данной сфере.

Обеспечение жизненных интересов молодежи, составляющей почти половину населения нашей страны, – получение современного образования, овладение профессией, трудоустройство, создание условий для проявления способностей и потенциала, поддержка молодых семей, содействие им при вступлении в самостоятельную жизнь – все это остается для нас приоритетной задачей.

Естественно, в Год социальной защиты мы продолжим работу, начатую в предыдущие годы, по созданию условий для здоровой и содержательной жизни уважаемых ветеранов и пенсионеров, которые плодотворно трудились, имеют богатый жизненный опыт и являются примером для других.

Само собой разумеется, социальная защита не должна оставаться делом только государственных организаций и органов власти, учреждений социального обеспечения и благотворительных организаций. Понятие “социальный” имеет отношение ко всем нам и должно находиться в центре внимания всего общества.

Именно такой подход должен определить основную идею, суть и содержание государственной программы, которая будет разработана правительством в связи с Годом социальной защиты.

Уверен, что в процессе подготовки этой программы активное участие примут государственные и негосударственные организации, органы власти, махалли, женские и молодежные организации, широкая общественность.

Думаю, все мы глубоко осознаем, что объявление 2007 года Годом социальной защиты, выполнение поставленных в связи с этим задач послужат укреплению в обществе атмосферы доброты, милосердия и взаимопонимания, мира и спокойствия, являющихся самым бесценным нашим богатством, дальнейшему повышению благосостояния народа. В этом нет сомнений.

Дорогие мои соотечественники!

Пользуясь представленной возможностью, разрешите еще раз выразить вам, в вашем лице всему народу Узбекистана свое глубокое уважение и почтение.

Пусть всем нам сопутствует удача и успех во всех наших делах!

{ 1 comment }

1 night_eulen 12/9/2006 at 4:01 am

Mr Karimov was quite late this year to announce the priority for the next year. For me it is interesting that the social topics seem to go into areas where a significant lack of services in Uzbekistan was identified. The situation in uzbekistan is very grim in terms of social and supportive services and there is not a chance for independent service providers to work. Beside this the country does not have sufficient facilities to support the sick, disabled and vulnerable groups.

What do I want to say? It seems that the policy in the country is a step-by-step approach to identify and thus occupy topical areas to make it more difficult (an so unnecessary) for indepent bodies (as NGOs) to operate. In the next step a semi-independent body (like GONGOs – governmental NGOs) take over in a very strict way.

There is an interesting aspect in the context. Although he talks about an evolutionatry path the activities in the social field are rather hectic and oriented along experiences from Western countries (Europe and – such a surprise – the US). Having a little knowledge of the social service situation in UZB I can say that new developments are all oriented along European approaches, which is not bad and could be done if there would be room to discuss and identify appropriate ways.

The culture in social services, relevant ministries and other institutions is not able to cope with it. People are scared to talk about the truth (like that not all children go to school), people are threatened (as they don’t agree with the important people) and always listen to what the superiors say. But if there is no discussion going on, how can the services ever meet the needs of vulnerbale groups?

The problem in social services and protection in Uzbekistan is not a lack of knowledge and ideas, no the problem lies in the death of open and free debate, in the atmosphere of fear and Gleichschaltung as well as in a complete brai drain that forced the people who could work well out of the country.

Comments on this entry are closed.

Previous post:

Next post: